Toets

Jaren geleden, in mijn studententijd, werd ik eens door een uitzendbureau gevraagd om een dag te surveilleren bij examens. Het ging om een horeca-examen dat plaatsvond in een sporthal ergens in Noord-Holland.
In de zaal was tevoren alles klaargezet: de stoelen en tafels in rijen achter elkaar. Om spieken of overleggen helemaal uit te sluiten, mocht er niets op hun tafel liggen - behalve het examenpapier en een gum en potloodje die door de organisatie geleverd waren. De tweede ploeg, een paar uur later, moest van verse gummetjes en potloodjes voorzien worden. Reden waarom ik nu nog genoeg gummen en potloodjes heb voor de rest van mijn leven!
De setting is heel anders als ik mijn cursisten een schrijftoets afneem Ik laat ze gewoon naast elkaar zitten. Het is ook vooral bedoeld om eens te kijken hoe ver ze komen, niet om ze ergens voor te laten slagen of zakken.
Bij een dictee geef ik wel eens een hint: "dit woord heeft 5 letters," of: "paaaaaard," om aan te geven dat er een dubbele klinker in moet. Maar nu probeer ik het toch iets "echter" te maken, dus zonder hints van mij of overleg met elkaar. Dat vinden ze lastig! Een slimmerik pakt haar leerboek erbij om het woord 'telefoon' op te zoeken. Het staat ergens, maar waar? Ik weet hoe traag ze leest, dus ik wijs haar erop dat er een uur staat voor deze toets. Ook daar lijkt iedereen van te schrikken.
Nou ben ik niet zo'n fan van toetsen - het is te zeer een momentopname, en leren ze er nou iets van?
Bovendien staat de realiteit op de begeleidende plaatjes vaak zo ver van ze af.
Bijvoorbeeld:
Een plaatje van een trein. Vul in:
Ik ga elke dag .................. naar mijn werk.
Mijn cursisten hebben geen werk, ze zijn moeder en huisvrouw. Sommigen hebben nog nooit in een trein gezeten. Ze lezen de zin als: 'Ik ga elke dag naar mijn werk', en hebben dan het idee dat er 'ja' of 'nee' achter moet. Nee dus.
En daar ga ik dan weer, een aanwijzing hier, plaatje aanwijzen daar, stukje zin voorzeggen..........
Volgens mij leren ze daar ook meer van dan wanneer ik als een surveillant voorin blijf zitten.