Koud in Nederland?

Koud in Nederland?

Het is maart en, ja, koud. De dames komen binnen met hun dikke jassen aan, die ze aan de kapstok bij de deur hangen.
Bij vorige cursussen kreeg men de koffie en thee aangeboden door de taalaanbieders; bij deze cursus is daarop bezuinigd en daarom blijven ze tijdens de pauze bijna allemaal in het lokaal zitten. Ik ga zelf wel altijd naar de kantine beneden, een kwartiertje voor koffie en misschien een gesprekje of een voorpagina.
Alim, de beheerder van het buurthuis spreekt me hier een keer over aan. Net als de meeste van mijn cursisten, is hij van Marokkaanse afkomst.
“Waarom blijven ze in het lokaal? Waarom neem je ze niet mee naar beneden?” vraagt hij.
“Ze vinden de koffie te duur,” lach ik. Koffie kost hier een halve euro.
Maar Alim is serieus.
“Inburgeren lukt niet alleen zittend in een lokaal, ze moeten ons, de medewerkers van het buurthuis, toch ook leren kennen? Ze hoeven van mij geen koffie te kopen, ze kunnen hier hun eigen koekjes opeten.”
“Ik zal ze volgende week eens meenemen,”beloof ik.
Dit “meenemen” heb ik twee lessen tevoren al aangekondigd, toch lijken er vrouwen te zijn die van alles opkijken als ik zeg: “Kom, vandaag gaan we naar beneden. Allemaal!”
“Ik moet eerst bidden, ik kom zo meteen wel” zegt Fadilah.
“Nee, niks ervan,” zeg ik. “Dit is een deel van de les. Het is geen pauze. Als we weer boven zijn mag je bidden”.
Schoorvoetend komt iedereen van haar stoel af. Er worden jassen aangetrokken.
“We gaan niet naar buiten hoor, alleen naar beneden. En ik doe het lokaal op slot. Je hoeft geen jas aan, en je tas kan je ook hier laten,” zeg ik.
De jassen blijven aan. Een paar vrouwen mompelen iets over “koud” maar eentje is wat directer. “Er zijn mannen beneden,” zegt ze. “Wij schamen ons.”
“Schamen? Je hebt toch kleren aan?” vraag ik. Ze draagt kleren die haar van top tot teen bedekken, alleen haar gezicht vrijlaten.
Daar komt niet echt een reactie op.
Eenmaal beneden bestelt iedereen netjes in het Nederlands haar koffie of thee, met “alstublieft”en “dankuwel” op het juiste moment. Alleen Maria nog niet, maar die is pas op les. “Thee” glimlacht ze naar de barjuffrouw.
“Thee alstublieft” zeg ik.
Nuha vindt me een beetje streng. “Ze glimlacht toch? Een lach zegt alles!”
“Op haar inburgeringsexamen zullen ze ook letten op alsjeblieft en dankjewel” zeg ik.
Intussen is degene die dit alles had aangezwengeld, Alim, in gesprek met een dame, waardoor ik hem niet aan mijn dames kan voorstellen. Maar ze hebben tenminste kennisgemaakt met de receptioniste en de barjuffrouw.
De volgende dag spreek ik Alim. Hij vindt het jammer dat ze het kantoor niet in zijn geweest.
“Ik heb het ze wel laten zien,” zeg ik. “En ze weten nu de naam van de receptioniste en de barjuffrouw. En ze weten nu maatschappelijk werk te vinden. Maar jammer dat jij net in gesprek was, anders had je ze kunnen uitnodigen, het kantoor in.”
Daar gaat hij een beetje van grijnzen. “Ik kan hier echt niet gaan staan en tegen die dames zeggen: kom hier, kom bij mij naar binnen”, zegt hij.
“Ah…. Om dezelfde reden als dat ze hun jassen aanhouden?” vraag ik.
“Ja, zoiets. Misschien is er schaamte, of onwennigheid. Maar als je dit werk doet, zou je jezelf eigenlijk een beetje in de cultuur moeten verdiepen van de mensen die je lesgeeft. Dan begrijp je dat beter.”
Hier ben ik achteraf een beetje verbolgen over, merk ik.
Als er iemand is die een poging doet om een andere cultuur te begrijpen, dan ben ik het. Maar als niemand mij iets vertelt, hoe kan ik dan weten dat deze vrouwen zich nog altijd schamen, al dragen ze kleren die hun hele lichaam bedekken, inclusief hun haar? Of is het vreemd om te veronderstellen dat je jezelf vrij kunt voelen met een wijde jurk aan die reikt van je hals tot aan je voeten?
‘s Middags zit ik bij een collega op de bank.
“Schaamte is een aangeleerde emotie, en mannen hebben er heus geen last van” foeter ik nog na.
“Misschien moet je daar eens een lesje aan besteden,” merkt mijn collega op.
Beste collega’s die dit lezen, wie heeft er een lesidee over het thema “Schaamte”?